یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

166
یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

یوزپلنگ آسیایی یک زیرگونه به‌ شدت در معرض خطر انقراض از یوزپلنگ است که اکنون تنها چند ده قلاده از آن در ایران یافت می‌شود. این جانور در مناطق بیابانی در سطح منطقه زندگی می‌کرد و سال‌هاست که نسل آن در معرض نابودی کلی قرار دارد. نتایج جدیدترین تحقیقات نشان می‌دهد که بین ۷۰ تا ۱۰۰ یوز پلنگ در مناطق حاشیه کویر مرکزی از جمله خارتوران، نایبندان، دره‌انجیر و میاندشت وجود داشته باشد. این تخمین نتیجه نقشه‌برداری زمینی است که توسط بیش از ۱۲۰۰۰ دوربین دید در شب که در مکانهای مختلف کار گذاشته شده بود.

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران
یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

ایران از دهه ۱۹۷۰ به عنوان تنها زیستگاه یوزپلنگ‌های آسیایی (ایرانی) شناخته شده است. یوزپلنگ ایرانی تنها نژاد این جانور است که یال دارد. با مجله اینترنتی بیرکلیک همراه باشید تا با یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران بیشتر آشنا گردیم.

زيستگاه‌هاي يوزپلنگ در ايران

زيستگاه عمده يوزپلنگ در ايران دشت كوير است كه بخش‌هايي از استان‌هاي كرمان، خراسان، كرمان، يزد، تهران و مركزي را در برمي‌گيرد. اكنون اين ناحيه وسيع استپي و بياباني به آخرين پناهگاه يوز آسيايي مبدل شده است. به طور مشخص و كاملاً واضحي طي دو دهه اخير تعداد گزارش‌هاي رسيده از اين ناحيه وسيع در مورد مشاهده يوز كاهش يافته و تنها گزارشات معدودي از مشاهده جانور در پارك ملي كوير، مناطق توران نابيندان، دره انجير، مياندشت و خوش ييلاق به دست آمده است.

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران
یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

اين در حالي است كه بين سال‌هاي ۴۶ تا ۵۷ گزارشاتي از تهران (به خصوص پارك ملي كوير)، سمنان (توارن، خوش ييلاق و مناطق اطراف)، خراسان (منطقه مياندشت و مناطق اطراف طبس)، يزد (منطقه كالمند و مناطق ديگر اطراف بافق، مهريز، نفت و شهر يزد)، اصفهان (منطقه موته و كلاه قاضي)، فارس (پناهگاه حيات وحش بهرام گور)، كرمان (خبر و روچون)، مازندران (پارك ملي گلستان)، هرمزگان (اطراف حاجي‌آباد) و نيز گزارشات مكتوبي از سيسان (اطراف هامون صابري) و بلوچستان (بمپور) و حتي نفت شهر در استان كرمانشاه مبني بر مشاهده يوز وجود داشته است. اين روزها پناهگاه حيات وحش نابيندان طبس، پارك ملي خارتوران سمنان به همراه سه منطقه ديگر يعني پارك ملي كوير و مناطق دره انجير و بافق از معدود مكانهايي‌اند كه هنوز يوز در آنها مشاهده مي‌شود و از جمعيت‌هاي اندكي باقي مانده اين جانور باشكوه پشتيباني مي‌كند.

چرا حفظ یوزپلنگ ایرانی ضروری است

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران
یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران
  1. یوز مانند هر گونه جانوری دیگر از نظر ذخیره ژنتیک منحصر به فرد  است و انقراض آن کره زمین را برای همیشه از آن ذخیره ژنتیک محروم می کند. هر گونه جانوری، به ویژه پستانداران وحشی در تحقیقات علمی از جمله تحقیقات پزشکی دارویی ارزش بسیاری دارند.
  2. یوز یکی از اجزا تنوع زیستی ایران است که با دیگر اجزا آن در ایران و با گونه های دیگر این خانواده در سایر نقاط جهان تفاوت دارد. یوز مانند هر جانور دیگری در ایجاد تعادل اکولوژیک موثر است و انقراض آن این تعادل را بر هم می زند.(در مناطقی که جمعیت پستاندارن گوشتخوار کاهش یافته باشد و ناهنجاری هایی مانند انفجار جمعیت جوندگان پیش آید.)
  3. یوز گونه پرچم در زیستگاه است و نشان دهنده وضعیت زیستگاه، وضعیت گونه های جانوری و گیاهی آن زیستگاه است. این گونه در حرکت های حفاظتی از ارزش نمادین بسیار بالایی برخوردار است. گونه پرچم می تواند گونه چتر هم باشد یعنی حفاظت از آن به منزله پوشش دادن حفاظت از تمام زیستگاهها و تمام گونه های گیاهی و جانوری آن زیست بوم است.
  4. یوز،یکی از جاذبه های طبیعت گردی ایران است که می تواند منبع ایجاد درآمد برای جوامع محلی باشد.

 

خصوصیات ظاهری و رفتاری

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران
یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران

برخورداری از ستون  فقرات  انعطاف پذیر ، کبد و قلب بزرگ ، سوراخ  بینی گشاد ، ظرفیت  بالای  ریه، بدنی  عضلانی  و باریک یوزپلنگ را تیز روترین شکارچی جهان ساخته  است. آنها قادرند با سرعتی معادل ۱۱۰  کیلومتر بر ساعت بدوند. پوستی نخودی رنگ و با خالهای سیاه و گرد و کوچک دارد، و موهایش زبر و کوتاه‌است. این حیوان اندامی کشیده دارد و اندازه بدن یک یوز بالغ ۱۱۲ تا ۱۳۵ سانتیمتر با دمی به اندازه ۶۶ تا ۸۴ سانتیمتر است و وزنش می‌تواند از ۳۴ تا ۵۴ کیلوگرم باشد. کلاً نرها بزرگتر از ماده‌ها هستند. خطی به نام خط اشک از گوشه چشم این حیوان تا گوشه لبش امتداد یافته‌است که این خط در نوع ایرانی ضخیم‌تر از نوع آفریقایی است. همچنین جمجمه‌ای کشیده داشته که در شکارهایش کمکش می‌کند.

عوامل تهدید کننده یوزها

تغییرات زمینی تاثیرگذارترین عامل در زیستگاه یوزپلنگ می‌باشد. آزار اذیت از طرف انسان، کاهش زیستگاه‌ها، تکه‌تکه شدن زیستگاه‌ها، گسترش بیابان‌ها و شکار منابع غذایی یوزپلنگها همچون آهوها و مخصوصاً شکار غیرمجاز حیوانات برای سرگرمی یا برای تجارت از علل کاهش نسل این حیوان بوده‌است. بر طبق گزارش سازمان حفاظت محیط زیست ایران این کاهش عمدتاً در بین سال‌های ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۱ بوده‌است.

از جمله دیگر عوامل تهدیدکننده زیستگاه یوزپلنگ‌ها در ایران، احداث جاده در میان مناطق حفاظت شده همچون منطقه حفاظت شده کوه بافق است که به رغم تلاش‌ها هنوز این پروژه متوقف نشده است.

یوز پلنگ آسیایی تیزپای دشت های ایران نوشته شده در تاریخ : توسط کاربر

آیا این مطلب برای شما مفید بود؟ 2

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × 1 =